2018-3 Familie

Ik beloof je eerlijkheid in het huwelijk

jul 01, 2019 Hanna en Xavier Bordas

De woorden over echtelijke eerlijkheid vormen een belangrijk deel van de huwelijksbelofte. Eerlijkheid in het huwelijk is gebaseerd op wederzijds vertrouwen dat het fundament is van de echtelijke gemeenschap, het betekent welwillend en eerlijk met elkaar praten, begrip vinden voor elkaar in alle kwesties, elkaar steunen in moeilijkheden en conflicten vernuftig oplossen.

Gemeenschappelijk welzijn

Vertrouwen is het fundament en beginsel van elke gemeenschap. Wanneer dit vertrouwen verdwijnt, sterft ook de gemeenschap die het huwelijk is en wat volgt is de ontbinding. Het resultaat van het volledige vertrouwen die beide echtgenoten in elkaar stellen is bijvoorbeeld gemeenschap van goederen, die ontstaat op het moment van het huwelijk. In een sfeer van wantrouwen is het moeilijk om geld en eigendom te beheren, om verplichtingen te delen en beslissingen te nemen. Dit is alleen mogelijk wanneer het gemeenschappelijk welzijn het doel is van beide echtgenoten, wanneer de begrippen „mijn” en „jouw” – behalve dan als er sprake is van persoonlijke zaken – worden vervangen door het woord „onze”.

Tekenen van gebrek aan eerlijkheid

In het beheer van wat gemeenschappelijk is, kunnen er zich verschillende onregelmatigheden voordoen. Dit zijn er enkele van:

● Het nemen van ernstige financiële beslissingen zonder elkaars medeweten. In ons huwelijk gebeurde dit ook en we moeten toegeven: God in zijn genade stond ons toe om met vallen en opstaan te leren. Soms was dit bijzonder pijnlijk: het gebeurde dat een bedrieger een van ons ertoe overhaalde om een overhaaste financiële beslissing te nemen. Deze eigenmachtige en ondoordachte beslissing leidde ertoe dat we een groot deel van een nalatenschap verloren, die we ten voordele van ons gezin hadden kunnen gebruiken. We beschouwden dit als een les.

…waardoor we onze man of vrouw als een voorwerp gaan behandelen of zijn of haar rol in ons huwelijk marginaliseren, is een ernstige schending van de belofte van eerlijkheid in het huwelijk

Ongehoorzaamheid aan de wil van God door gebruik te maken van gemeenschappelijke middelen kan verschillende vormen aannemen. Gokspelen, compulsief winkelen, geld overmaken aan familieleden zonder elkaars medeweten helpen niet om in eenheid te groeien.

Eerlijkheid in het huwelijk is echter niet beperkt tot materiele zaken, zij betreft ook onze onderlinge relaties en ons innerlijke leven.

● Het verwaarlozen van de wederzijdse relatie, waardoor we onze man of vrouw als een voorwerp gaan behandelen of zijn of haar rol in ons huwelijk marginaliseren, is een ernstige schending van de belofte van eerlijkheid in het huwelijk. Het gaat o.a. om het niet nakomen van beloftes en afspraken, onoprechtheid, echtelijke ruzies, aanspraken en uitvluchten, onderlinge beschuldigingen of elkaar straffen door demonstratief stilzwijgen tijdens de zgn. stille dagen (zie pater Stanisław Gancarek, Over de Huwelijksbelofte). Het is oneerlijk om tegenover de ander gebruik te maken van controle, dwang, emotionele chantage en dergelijke meer. Dit soort van oneerlijkheden kan tot de dagdagelijkse dingen doordringen en het leven van het hele gezin vergallen. Zelfs als de echtgenoot of echtgenote zich niet bewust is van mijn oneerlijk gedrag, niet klaagt en ogenschijnlijk niet lijdt als gevolg van mijn handelen, betekent dit nog niet dat alles in orde is. Met mijn gedrag verhinder ik zowel mezelf als de ander om zich te ontwikkelen en ten volle gebruik te maken van het huwelijkssacrament. Christus, die in ons huwelijk aanwezig is, lijdt dan. Daarom moeten we onze oneerlijkheid in het huwelijk biechten, ook bekennen tegenover onze man of vrouw en om vergeving vragen.

● Gebrek aan oprechtheid. Vertrouwen in elkaar wordt gevormd door oprechte gesprekken. Elkaar vriendelijk behandelen en naar elkaar luisteren vormt de basis van een creatieve dialoog, die niet mogelijk is zonder oprechtheid. Het gaat er om altijd de waarheid te zeggen, open te zijn in een gesprek, gedachten en bedoelingen niet te verbergen en zeker niet te doen alsof tegenover elkaar. De meest voorkomende oorzaak van onrust en achterdocht is de tegenstrijdigheid tussen wat met zegt en wat men voelt (zie pater Stanisław Gancarek, Over de Huwelijksbelofte). De Heer Jezus zei: „Eveneens hebt gij gehoord dat tot onze voorouders gezegd is: »Gij zult geen valse eed doen« […]. Maar uw ja moet ja zijn en uw neen, neen; en wat daar nog bijkomt is uit den boze” (Mat. 5,33-37). Wanneer men niet in de waarheid leeft, zal de huwelijksrelatie vernietigd worden, Wanneer we onze problemen niet delen, maken we een fout. Soms is trots of zgn. valse nederigheid hiervan de oorzaak, omdat we de ander niet willen ongerust maken met onze problemen, maar dit is geen rechtvaardiging.

„Meer luisteren dan spreken, meer begrijpen dan beoordelen, met elkaar delen in plaats van discussiëren, en vooral vergeven” (pater Stanisław Gancarek, Over de Huwelijksbelofte)

● Halve waarheden en maskers. Ware liefde kan in het gedrag van de ander non-verbale signalen waarnemen, die van bestaande problemen getuigen op het werk of elders. Als iemand die ons naast is ergens mee zit, valt dat toch te zien. Soms ziet mijn man als eerste dat er iets verkeerds is, terwijl ik mijn pijn voor mezelf nog verberg. Sommige mensen zijn terughoudend, van nature of als gevolg van de wonden die ze tijdens hun kinderjaren hebben opgelopen en ze hebben het moeilijk om met anderen te delen wat er in hun hart leeft. Het is de rol van de echtgenoot of echtgenote om zo iemand uit dergelijk autisme te helpen. Het is het best om spontaan en eerlijk te praten over wat je voelt. Het is echt de moeite niet waard om de ander te bedriegen door alleen maar te zeggen wat we denken dat de ander wil horen. Dit betekent dat we met halve waarheden leven, in leugens dus, en dit heeft niets te maken met liefde. Hoe meer je je echtgenoot of echtgenote toelaat je te kennen, des te beter zal hij of zij je begrijpen en vertrouwen. Wanneer hij of zij je zwakke kanten en beperkingen kent, zal hij of zij de lat niet te hoog leggen en geen onmogelijke dingen verwachten maar zich verzoenen met het feit dat je niet ideaal bent. Je zult ophouden een idool te worden voor je man of vrouw en je wordt een echte vriend.

Echtelijke dialoog

In de echtelijke dialoog „is praten nodig op alle niveaus van communicatie, maar het belangrijkste is om kennis over jezelf over te brengen. Als men niet deelt wat het meest persoonlijke en diepe in ons is, kan men geen eenheid van hart en ziel opbouwen. Het vermogen om over jezelf te kunnen praten zou iedereen moeten meekrijgen uit het ouderlijke huis„ (pater Stanisław Gancarek, Over de Huwelijksbelofte).

Gemeenschap in het huwelijk kan men niet op eigen krachten bouwen. Zij is de vrucht van de sacramentele genade, die het echtpaar in staat stelt een diepe band met elkaar op te bouwen

Wij komen uit twee verschillende landen met een vrij verschillende cultuur, daardoor was er in ons huwelijk nogal veel wrijving. Spanningen werden vaak veroorzaakt door ondergeschikte redenen en maakten de communicatie moeilijk, leidden er toe dat we ons in onszelf terugtrokken en veel onderwerpen vermeden, wat ons de verkeerde richting in duwde, waardoor we kwamen bloot te staan aan allerlei verleidingen, waaronder onoprechtheid. Begrip voor elkaar werd nog vermoeilijkt door het feit dat we allebei een diametraal andere opvoeding hadden genoten wat materiële zaken betreft. Een van onze eerste ernstige ruzies in verband met geld werd door de barmhartige God in zijn genade onderbroken op een voor ons zeer verrassende en grappige manier: de stoel waarop een van ons – boos en gespannen – zat, zakte onder het gewicht plotseling in elkaar en viel in stukken uiteen. We barstten in lachen uit en keken elkaar aan. We hadden het onmiddellijk begrepen: dit is zeker niet de manier. Dergelijke situaties toonden ons dat we een dialoog moesten opbouwen, vol empathie en oprechtheid, zonder woede, zonder ons te hechten aan onze eigen meningen. Men moet van standpunt veranderen – niet onze wil is het belangrijkste. Het belangrijkste is dat wat God wil. We begonnen door bemiddeling van Maria aan God onze mislukte pogingen voor te leggen in onze zoektocht naar Gods wil in onze wereldse aangelegenheden. Bijkomende moeilijkheden werden veroorzaakt door een slechte kennis van onze psyche: onze gevoelens, de manier waarop we iets beleven, onze karakters. We begonnen hulp te zoeken in de gemeenschap van de Kerk. Tijdens de retraites en bijeenkomsten van de gemeenschap was het delen van onze ervaringen met de groep een belangrijk punt. Het was een tijd dat we leerden delen met anderen wat we in ons hart hebben, wat we ervaren in de aanwezigheid van God, dat we naar anderen leerden luisteren. Ons openstellen voor de ander hadden we niet van thuis meegekregen. De groepen waarin ervaringen gedeeld worden, waar niemand kritiek gaf of de getuigenissen van de anderen beoordeelde, was voor ons de plaats waar we leerden om zonder egocentrisme naar onze eigen ervaringen te kijken, want we wilden dat God in het middelpunt stond. Dit was onze eerste stap naar een echtelijke dialoog: zo een kleine groep waarin gedeeld wordt.

Luisteren – „Wie oren heeft, hij luistere!” (Mat. 11,15)

Het onvermogen om te luisteren krijgen we vaak mee uit het ouderlijke huis. Als de ouders niet echt de tijd nemen om naar hun kinderen te luisteren, zal dit gevolgen hebben voor de volgende generatie, want velen spiegelen zich aan het model dat ze thuis hebben geleerd. Maar oprechtheid verlangt van ons dat we naar onze man of vrouw luisteren. God heeft ons twee oren en een mond gegeven, en dit heeft zin: men moet meer luisteren dan praten. Toch lijkt het er op dat we in een tijd leven waarin iedereen wil spreken en maar weinigen willen luisteren; dit geldt ook voor de situatie in veel gezinnen. Zonder de bereidheid om te luisteren worden gesprekken vaak monologen, die de kloof vergroten en vijandigheid oproepen in plaats van begrip op te bouwen. Alleen een welwillend oor leidt tot wederzijds begrip. Om echt naar een ander te luisteren, moet men aandachtig luisteren, op de toon van de stem en de uitdrukking van het gezicht letten, op het gedrag. Hierdoor kunnen we ook horen wat de ander niet in staat is om in woorden uit te drukken. Als we dit niet proberen, worden we eigenlijk dove mensen. Tot zulke mensen zei Christus: „ge hebt toch oren? Hoort ge dan niets?” (Marc. 8,18). Een echte dialoog stelt luisteren op de eerste plaats en niet spreken en begrip in plaats van beoordelen: „Meer luisteren dan spreken, meer begrijpen dan beoordelen, met elkaar delen in plaats van discussiëren, en vooral vergeven. […] Echtelijke eerlijkheid vergt dat we elkaar in alles begrijpen. Dit is niet mogelijk wanneer we de echte bedoelingen niet kunnen aflezen, wat niet zo eenvoudig is” (pater Stanisław Gancarek, Over de Huwelijksbelofte).

In de echtelijke dialoog is het belangrijk om tijd te nemen en zeker te zijn dat we juist begrijpen wat de ander wil zeggen. We moeten die dialoog elke dag cultiveren. Het gaat hier om aandachtig en welwillend luisteren. Dit is een actieve houding die een aandachtige aanwezigheid vereist. Kunnen luisteren betekent kunnen zwijgen en de ander op de eerste plaats zetten.

Vorming van het geweten

Op de weg naar eerlijkheid in het huwelijk kregen we veel hulp van de priesters in onze parochie en de pastorale zorg die God op ons pad plaatste. Vaak werden we aangemoedigd tijdens de retraites, of door onze biechtvaders en geestelijke leiders om na te denken over eerlijkheid in het huwelijk. Ze toonden ons hoe licht en hulp te zoeken bij de Heer God door middel van de instrumenten die de Kerk ons ter beschikking stelt: het sacramentele leven (veelvuldige biecht en H. Communie), gebeden en gewetensonderzoek, meditatie over het woord van God, het lezen van spirituele teksten en verschillende vormen van catechese. Een goede gelegenheid is ook gezamenlijke retraite. In de sfeer van stilte en gebed, gezamenlijke gesprekken tijdens wandelingen, opent ons hart zich voor Gods plannen, en leert ons begrijpen hoe we moeilijkheden kunnen overwinnen. Op deze manier kunnen we – zij het moeizaam – van ons huis een Kerk maken.

Herstel van een relatie in eerlijkheid en vertrouwen

Gemeenschap in het huwelijk kan men niet op eigen krachten bouwen. Zij is de vrucht van de sacramentele genade, die het echtpaar in staat stelt een diepe band met elkaar op te bouwen. Deze bovennatuurlijke gave wordt in het dagelijkse leven geopenbaard in ons geloof. Daarom vraagt eerlijkheid in het huwelijk ons in te spannen om onze relatie met Christus en het geloof van onze man of vrouw te verdiepen. Zorgen we ervoor dat hij of zij de mogelijkheid heeft om God in gebed te ontmoeten? Verwaarlozen we niet het echtelijke gebed, de gezamenlijke Eucharistie en biechtviering? Is er van onze kant geen gebrek aan interesse in de toestand van de ziel en redding van onze man of vrouw? Dit zijn vragen die we onszelf moeten stellen tijdens ons gewetensonderzoek.

Gemeenschap in het huwelijk kan men niet op eigen krachten bouwen. Zij is de vrucht van de sacramentele genade, die het echtpaar in staat stelt een diepe band met elkaar op te bouwen

Door verzoening te zoeken in specifieke situaties kunnen we de gevolgen van het aangerichte kwaad beperken en herstellen. Zonder verzoening en het zoeken naar eenheid blijven we doorgaan met het zaaien van wantrouwen in onze echtelijke relatie. Maar belangrijk om te weten is ook dat een gebrek aan vertrouwen niet het einde is van een relatie. Dit is het begin van een lange weg om dit vertrouwen weer op de bouwen en naar elkaar toe te groeien. Dit is een enorme taak voor ons en alleen met de hulp van God kunnen we dit tot een goed einde brengen