Banner geloof hoofdpagina

Pater Damiaan – een grote Belg

Sty 22, 2020 Redactie

De offergezindheid van de Belgische pater Damiaan trok al tijdens zijn leven internationale aandacht. Na zestien jaar trouwe dienst in de melaatsenkolonie Molokai in Hawaï overleed hij in 1889. Net als zijn schapen bezweek de herder aan de gevreesde ziekte ‘melaatsheid’.

 

Roeping

Jozef de Veuster, de latere pater Damiaan, werd in 1840 geboren bij het dorp Tremolo ten noorden van Leuven. Hij kwam uit een niet al te arme familie van boeren en handelaren. Zijn ouders waren katholieken die de kerkelijke plichten zonder overdrijving vervulden.

Door de intrede van zijn oudere broer Auguste bij de congregatie van de Heilige Harten wakkerde Jozefs geloofsijver aan en op zijn negentiende meldde ook hij zich bij de paters van de Heilige Harten in Leuven. Hij koos de naam Damiaan. Het duurde nog jaren voor hij, dankzij ijverig studeren, priester kon worden. Maar uit zijn brieven blijkt vanaf het begin een diep en oprecht geloof.

Auguste, die pater Pamphile heette, droomde ervan als missionaris in de Stille Zuidzee te gaan werken, en Damiaan volgde hem ook in dat verlangen. In 1863 werd Pamphile aangewezen voor uitzending naar de eilandengroep Hawaï. Toen hij enkele dagen voor het vertrek ziek werd, wierp Damiaan zich op als vervanger. En zo voldeed Pater Damiaan aan de roepstem van God.

Damiaan Heilig geworden omdat hij zich voedde met Christus!

Paus Benectictus XVI bij de afsluiting van het 25e Italiaans Nationaal Eucharistisch Congres sprak in zijn homilie over wat het betekende om zich te voeden met Christus!

Zich voeden met christus is nodig om niet vreemd of onverschillig te blijven voor het lot van onze broeders en zusters, maar om in de logica te treden van de liefde en van de offergave van het kruis; wie voor de Eucharistie kan knielen, wie het Lichaam van de Heer ontvangt, kan niet nalaten in het dagelijks leven aandachtig te zijn voor onwaardige situaties van de mens en kan zich als eerste buigen naar hen die in nood zijn, kan zijn brood breken met degene die honger heeft, zijn water delen met wie dorst heeft, kleden wie naakt is, de zieke en de gevangene bezoeken.

Een Eucharistische spiritualiteit is dus het ware tegengif voor het individualisme en egoïsme die het dagelijks leven dikwijls kenmerken. Zij draagt bij tot de herontdekking van de belangeloosheid, van de centrale plaats die relaties innemen, zoals in het gezin, verenigingen, scholen. Ze moedigt ons aan om ons in te zetten om kwetsuren te verlichten van vele mensen die lijden… Het is het Brood des levens dat Zijn kracht zal geven aan een hernieuwde bekwaamheid tot opvoeding, en aan het getuigenis van de fundamentele waarden van het leven, van kennis, Zijn vitaliteit zal ons de beschikbaarheid geven voor het algemeen welzijn en voor de opbouw van een samenleving die rechtvaardiger en meer broederlijk is.

Damiaan leert ons om onze ogen voortdurend op Jezus te richten!

Als je Pater Damiaan zijn passie voor zijn zending wil begrijpen is het belangrijk dat we vooral eerst zijn diepe vriendschap met Jezus leren waarderen. Hij voelde de nabijheid van Christus op een bepaalde manier in de eucharistische viering en aanbidding. Zonder die constante aanwezigheid aan zijn zijde zou zijn leven ondraaglijk zijn geweest, zoals hij zo vaak zei.

Wat Damiaan aanspoorde, was zijn liefdevolle relatie met Jezus en zijn geloof in hem.
Dat was zijn geheim!

Pater Damiaan was een dappere zendeling die naar het verre eiland Molokaï vertrok. Hij beschouwde zichzelf als iemand die door de Heer was gezonden om het evangelie te prediken, om de sacramenten uit te delen en de aandachtige persoonlijke zorg door te geven. Hij leefde niet voor zichzelf, noch hechtte hij belang aan dingen die persoonlijke voldoening gaven en hij leefde in armoede en kuisheid. Er gingen wel verhalen rond dat Damiaan vrijmoedig omging met vrouwen, al zijn die nooit door ooggetuigen bevestigd. Zijn oversten gaven zelf tot twee keer toe opdracht hem op syfilis te onderzoeken, hoewel zijn artsen dat niet nodig vonden. Damiaan ervoer het als een diepe vernedering en een blijk van wantrouwen. ‘Ik heb steeds mijn gelofte van kuisheid nauwkeurig nageleefd,’ riep Damiaan uit.

Pater Damiaan wist dat een kuise liefde alleen maar het goede voortbracht, niemand onvrij maakte maar juist vrijheid gaf. Daarom was het voor Pater Damiaan belangrijk om zijn gevoelens en zintuigen te controleren, regelmatig te biechten, meester te zijn van zichzelf, om zo in staat te blijven tot liefde voor de melaatsen, de armen, wat voor hem wou zeggen, tot offergezindheid!

Wat zijn werk motiveerde, was de overtuiging dat mensen Christus nodig hebben, dat Christus dicht bij zijn broeders en zusters moet worden gebracht en dat de Heer op hem rekende om die brug tussen God en de mensheid te bouwen.

Pater Damiaan was een ‚Gods medewerker’ die bijdraagt aan de verlossing van de wereld. Als we Pater Damiaan herkennen als een model om na te volgen maken we een juist oordeel over wat goed en wat kwaad is.

1. Want, het is niet hetzelfde om ons op onze eigen welzijn te concentreren, als ons zelf op te offeren voor het geluk van de anderen.
2. Want, het is niet hetzelfde om de armen te negeren en comfortabel te leven, als om degenen lief te hebben die lijden en in de marge leven.
3. Want, het is niet hetzelfde om ver weg te blijven van de ongelukkigen uit angst voor besmetting, als om een leprapatiënt aan te raken en te omhelzen.
4. Want, het is niet hetzelfde om geen interesse in God te hebben, als om God in alle nederigheid en doorzettingsvermogen te zoeken.

Damiaan en de paters van de Heilige Harten waren zich zeer bewust van de parallel met Jezus. Ook die had zich ingelaten met melaatsen die door iedereen waren verstoten. De paters stelden zich tot taak de werken en het lijden van Jezus na te volgen en daaruit trok Damiaan de uiterste consequentie. Welk risico hij nam was duidelijk, al vertrouwde hij lang op zijn goede gestel en steun van boven. Iemand met een goede gezondheid hoefde, ook al was hij besmet, geen lepra te ontwikkelen.

Hij was dan ook onaangenaam verrast toen de autoriteiten hem, ondanks een goede gezondheid, verboden de leprakolonie te verlaten. Naast eenzaamheid was zijn grootste zorg dat hij hierdoor niet kon biechten. De nood werd zo hoog dat hij eens op zee vanaf een bootje zijn zonden over het water riep naar een priester aan boord van een ander schip. Over de golven kreeg hij de absolutie. Later werd zijn bewegingsvrijheid verruimd.

Pater Damiaan eren betekent duidelijk en categoriek toegeven dat zijn pad het juiste is, dat wat hij deed is wat gedaan moest worden en dat zijn oprechte en vasthoudende compassie is wat God verlangt. Daarom is Damiaan geweldig en is het eren van hem goed voor de kerk en voor de mensheid.

De navolging van Christus

Wij nodigen allen uit hetzelfde te doen: onze levens in Christus handen te leggen en ons voortdurend met hem te verenigen in de biecht, eucharistie en aanbidding. Dit innerlijke proces, dat ons naar het mysterie van God leidt, is de sleutel tot onze identiteit en onze vitaliteit. Pater Damiaan dronk uit dezelfde beker als Jezus en had de moed om op de „radicale” roep van de Heer te antwoorden. Kunnen wij ook onze blik richten op God die ons roept en die ons door Zijn Zoon Jezus met zijn onvoorwaardelijke liefde bevrijdt zodat we meer van onszelf aan de ander kunnen geven?

Wie zijn leven verliest om Mijnentwil die zal het redden. Wat voor nut heeft het voor een mens heel de wereld te winnen als hij zichzelf hierdoor zijn ondergang en dood berokkent? (Lc 9,22-25)

Aan het einde van zijn leven voelde Damiaan zich dan ook ‚geëerd’ door twee kruisen: de onderscheiding die koningin Liliuokalani hem gaf (een openbare erkenning van zijn toewijding en zijn werk) en melaatsheid (die hem op een speciale manier verenigde met het kruis van zijn Heer). Vanaf het moment van zijn ontmoeting met de dood was Damiaan klaar om zijn leven tot het einde te geven. Toen melaatsheid hem een stap dichter bij de dood bracht, zou hij zeggen dat hij ‚de gelukkigste zendeling ter wereld’ was.
Om Damiaan helemaal te leren kennen, moeten we dus een glimp opvangen van wat er zich in hem afspeelde en proberen de spirituele reis te volgen die hem ertoe bracht zichzelf als de gelukkigste zendeling ter wereld te beschouwen. Door die innerlijke actie realiseerde de Heilige Geest in Damiaan een waar meesterwerk van genade en menselijkheid. Damiaan kennen zal ook een uitnodiging zijn om dieper in te gaan op onze eigen spirituele reis, daar waar God ons voortdurend kneedt en omvormt.

Laat ons de kwalen van onze tijd, de onwil tegenover het lijden en het offeren; alles wat lastig en hard is niet meer uit de weg gaan. Laten we niet steeds zoeken naar genot, verlang niet naar meer geld, naar eer, aanzien, ontspanning, luxe, meer eten of om steeds maar te praten, want deze genotzucht breekt de weerstand en maakt ons geestelijk zwak. Maar laten we een leven leiden naar het voorbeeld van Pater Damiaan die een levend bewijs werd van de navolging van Christus.

Auteur: Martine Teunis

 

Info tijdschrift bemint Elkander

4 tijdschriften kan men aankopen aan 2 euro per tijdschrift + 6 euro verzendkosten.
Bestellen via mail adres
Bemint Elkander! in pdf formaat of in andere talen: bemint.org

Facebook: www.facebook.com/redactie.bemintelkander.

 

Bronvermelding:
• Homilie van Paus Benectictus XVI bij de afsluiting van de 25e Italiaans Nationaal Eucharistisch Congres
• Historische nieuwsblad van 2012
• Javier Alvarez-Ossorio, Rosa Ferreiro – Saint Damien De Veuster (2009)
• Javier Alvarez-Ossorio, Damien, info 42 (2010)
• Film Pater Damiaan.